از ۱۲ اوت ۲۰۲۶، اعمال مقررات جدید بسته‌بندی و پسماند بسته‌بندی اتحادیه اروپا با عنوان Packaging and Packaging Waste Regulation یا PPWR آغاز شده است. این مقررات با شماره EU 2025/40 چارچوب مشترکی برای طراحی، تولید، عرضه، استفاده مجدد و بازیافت بسته‌بندی در بازار اتحادیه اروپا ایجاد می‌کند.
اجرای PPWR برای برندهایی که قصد صادرات محصولات غذایی، آرایشی و بهداشتی، کالاهای مصرفی یا لوازم شخصی برقی به اروپا را دارند اهمیت مستقیم دارد؛ زیرا الزامات آن فقط به بسته‌بندی‌های تولیدشده در اروپا محدود نیست و بسته‌بندی کالاهای وارداتی عرضه‌شده در بازار اتحادیه اروپا را نیز در بر می‌گیرد.
بااین‌حال، نباید تصور کرد تمام مقررات PPWR از یک تاریخ و به‌صورت هم‌زمان اجرایی شده‌اند. اعمال عمومی مقررات از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ آغاز شده، اما برخی الزامات مهم مانند برچسب‌گذاری هماهنگ، بازیافت‌پذیری، استفاده از مواد بازیافتی و محدودیت فضای خالی بسته‌بندی در سال‌های بعد اجرا می‌شوند.
PPWR چیست؟
PPWR مقررات جدید اتحادیه اروپا برای کاهش پسماند بسته‌بندی، افزایش قابلیت بازیافت، توسعه بسته‌بندی‌های قابل‌استفاده مجدد و کاهش مصرف مواد اولیه جدید است. این مقررات جایگزین چارچوب قبلی بسته‌بندی اتحادیه اروپا شده و برخلاف یک دستورالعمل، به‌صورت مستقیم در کشورهای عضو اعمال می‌شود.
اهداف اصلی PPWR عبارت‌اند از:
- کاهش وزن و حجم غیرضروری بسته‌بندی؛
- افزایش قابلیت بازیافت بسته‌بندی‌ها؛
- افزایش استفاده از مواد بازیافتی در بسته‌بندی‌های پلاستیکی؛
- محدودکردن برخی بسته‌بندی‌های یک‌بارمصرف؛
- توسعه سیستم‌های استفاده مجدد و پرکردن مجدد؛
- هماهنگ‌کردن علائم و اطلاعات بسته‌بندی در اتحادیه اروپا؛
- کاهش مواد شیمیایی نگران‌کننده در اجزای بسته‌بندی.
چه الزاماتی از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ اهمیت پیدا کرده‌اند؟
محدودیت PFAS در بسته‌بندی‌های در تماس با غذا
یکی از مهم‌ترین الزاماتی که از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ وارد مرحله اجرا شده، محدودیت مواد پر و پلی‌فلوئوروآلکیل یا PFAS در بسته‌بندی‌های در تماس با مواد غذایی است.
این مواد به دلیل مقاومت در برابر آب، روغن و چربی در برخی کاغذها، ظروف بیرون‌بر، لفاف‌های فست‌فود، کاغذهای شیرینی، بسته‌بندی پاپ‌کورن و محصولات مشابه استفاده شده‌اند. مقررات جدید عرضه بسته‌بندی‌های غذایی دارای PFAS بالاتر از حدود تعیین‌شده را در بازار اتحادیه اروپا ممنوع می‌کند.
بنابراین استفاده از عباراتی مانند «فاقد PFAS» نباید صرفاً براساس اعلام شفاهی تأمین‌کننده انجام شود. برند یا واردکننده باید حسب مورد مدارک مواد اولیه، اظهارنامه تأمین‌کننده، مستندات فنی یا نتایج آزمون قابل اتکا دریافت کند.
کنترل مواد نگران‌کننده در بسته‌بندی
PPWR تولیدکنندگان را ملزم می‌کند حضور و غلظت مواد نگران‌کننده در اجزای بسته‌بندی را تا حد امکان کاهش دهند. مجموع غلظت سرب، کادمیوم، جیوه و کروم شش‌ظرفیتی نیز طبق مقررات نباید از حد تعیین‌شده عبور کند.
این موضوع فقط به ماده اصلی ظرف مربوط نیست و می‌تواند رنگ، چاپ، چسب، پوشش، درپوش و سایر اجزای بسته‌بندی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
مستندات فنی و ارزیابی انطباق
براساس مقررات، بسته‌بندی باید پیش از ورود به بازار از نظر الزامات قابل‌اعمال ارزیابی شود. تولیدکننده یا مسئول قانونی مربوط باید مستندات فنی و اظهارنامه انطباق اتحادیه اروپا را تهیه و نگهداری کند.
مدت نگهداری مستندات برای بسته‌بندی‌های یک‌بارمصرف پنج سال و برای بسته‌بندی‌های قابل‌استفاده مجدد ده سال از زمان عرضه در بازار تعیین شده است.
چه الزاماتی در سال‌های بعد اجرا می‌شوند؟
برچسب‌گذاری هماهنگ از سال ۲۰۲۸
براساس برنامه فعلی PPWR، از سال ۲۰۲۸ یک سیستم هماهنگ برچسب‌گذاری برای نمایش ترکیب مواد بسته‌بندی و کمک به تفکیک صحیح پسماند در اتحادیه اروپا اعمال خواهد شد.
تاریخ دقیق اجرای بعضی الزامات برچسب‌گذاری به تصویب مقررات اجرایی تکمیلی وابسته است. بنابراین برندهایی که برای صادرات بلندمدت برنامه‌ریزی می‌کنند، باید فضای کافی برای علائم و اطلاعات جدید را از اکنون در ساختار لیبل و بسته‌بندی پیش‌بینی کنند.
بازیافت‌پذیری بسته‌بندی از سال ۲۰۳۰
از سال ۲۰۳۰، بسته‌بندی‌های عرضه‌شده در بازار اتحادیه اروپا باید مطابق معیارهای تعیین‌شده قابلیت بازیافت داشته باشند. بسته‌بندی‌ها براساس عملکرد بازیافت‌پذیری رتبه‌بندی خواهند شد و بسته‌بندی‌هایی که حداقل رتبه قابل‌قبول را به دست نیاورند، امکان عرضه در بازار را نخواهند داشت.
ترکیب چند ماده غیرقابل‌تفکیک، استفاده از چسب یا پوشش نامناسب و طراحی اجزایی که فرایند جداسازی و بازیافت را مختل می‌کنند، می‌تواند روی ارزیابی بسته‌بندی اثر بگذارد.
کاهش فضای خالی و بسته‌بندی غیرضروری
از سال ۲۰۳۰ محدودیت‌هایی برای فضای خالی در برخی بسته‌بندی‌های گروهی، حمل‌ونقل و تجارت الکترونیک اعمال می‌شود. هدف این است که اندازه بسته‌بندی با ابعاد واقعی محصول متناسب باشد و از مصرف غیرضروری مواد و فضای حمل جلوگیری شود.
افزایش استفاده از پلاستیک بازیافتی
الزامات مربوط به حداقل محتوای بازیافتی در بعضی بسته‌بندی‌های پلاستیکی نیز از سال ۲۰۳۰ اعمال خواهد شد. درصد لازم براساس نوع بسته‌بندی و کاربرد آن متفاوت است و باید با مقررات تکمیلی و شرایط اختصاصی هر محصول بررسی شود.
این مقررات چه ارتباطی با برندهای ایرانی دارد؟
ملاک اصلی PPWR محل ساخت محصول نیست؛ بلکه عرضه بسته‌بندی در بازار اتحادیه اروپاست. بنابراین محصولی که در ایران تولید شده و از طریق واردکننده یا توزیع‌کننده وارد بازار اروپا می‌شود نیز باید الزامات قابل‌اعمال بسته‌بندی را رعایت کند.
در بسیاری از پروژه‌های صادراتی، واردکننده اروپایی وظایف مشخصی برای کنترل انطباق دارد. بااین‌حال، نبود اطلاعات و مدارک کافی از سوی صاحب برند، تولیدکننده محصول یا تأمین‌کننده بسته‌بندی می‌تواند ورود کالا به بازار را متوقف کند.
مسئولیت تهیه آزمون‌ها، مستندات، اصلاح بسته‌بندی و جبران خسارت ناشی از عدم انطباق باید در قرارداد میان صاحب برند، تولیدکننده، تأمین‌کننده بسته‌بندی و واردکننده به‌صورت روشن تعیین شود.
تأثیر PPWR بر گروه‌های مختلف محصول
محصولات غذایی
در محصولات غذایی، بسته‌بندی‌های در تماس با محصول باید از نظر محدودیت PFAS و سایر مقررات مربوط به مواد در تماس با غذا بررسی شوند. کاغذهای مقاوم به چربی، ظروف بیرون‌بر، لفاف‌ها، پوشش‌های داخلی و چسب‌ها از نقاط مهم ارزیابی هستند.
محصولات آرایشی و بهداشتی
در محصولات آرایشی و بهداشتی، ساختارهای چندلایه، پمپ‌ها، اسپری‌ها، درپوش‌ها، جارها و ظروف ترکیبی ممکن است بازیافت‌پذیری بسته‌بندی را پیچیده کنند. طراحی آینده بسته‌بندی باید علاوه بر ظاهر و عملکرد، امکان تفکیک اجزا و بازیافت را نیز در نظر بگیرد.
لوازم شخصی برقی
در لوازم شخصی برقی، جعبه محصول، طلق، فوم، قطعات نگهدارنده، دفترچه، پاکت و بسته‌بندی حمل‌ونقل باید بررسی شوند. کاهش فضای خالی و جایگزینی اجزای غیرضروری یا دشوار برای بازیافت می‌تواند در طراحی‌های جدید اهمیت بیشتری پیدا کند.
چک‌لیست آمادگی برندهای صادراتی برای PPWR
- کشورهای مقصد و کانال ورود محصول به اتحادیه اروپا را مشخص کنید.
- واردکننده یا مسئول اقتصادی محصول در بازار اروپا را شناسایی کنید.
- تمام اجزای بسته‌بندی و مواد تشکیل‌دهنده آن‌ها را مستند کنید.
- از تأمین‌کنندگان ظرف، لیبل، جعبه، پوشش، جوهر و چسب مدارک فنی دریافت کنید.
- بسته‌بندی‌های در تماس با مواد غذایی را از نظر محدودیت PFAS بررسی کنید.
- قابلیت جداسازی و بازیافت اجزای مختلف بسته‌بندی را ارزیابی کنید.
- فضای خالی و اجزای غیرضروری بسته‌بندی را کاهش دهید.
- برای تغییرات برچسب‌گذاری سال ۲۰۲۸ فضای طراحی مناسب پیش‌بینی کنید.
- برای الزامات بازیافت‌پذیری و محتوای بازیافتی سال ۲۰۳۰ برنامه داشته باشید.
- مسئولیت آزمون، مستندسازی و اصلاح عدم انطباق را در قراردادها تعیین کنید.
- هر تغییر ماده، ظرف یا تأمین‌کننده را تحت فرایند Change Control قرار دهید.
ادعاهای محیط‌زیستی باید قابل اثبات باشند
براساس PPWR، ادعاهای محیط‌زیستی درباره بسته‌بندی باید دقیق، محدود به بخش مورد ادعا و قابل اثبات باشند. عباراتی مانند «کاملاً سبز»، «دوستدار محیط‌زیست»، «صددرصد قابل بازیافت» یا «بسته‌بندی پایدار» نباید بدون معیار، مدرک و بررسی فنی روی بسته‌بندی استفاده شوند.
همچنین باید روشن باشد ادعا درباره تمام بسته‌بندی، یک جزء مشخص یا فقط ماده اولیه آن است. طراحی تبلیغاتی نباید تصویری گسترده‌تر از واقعیت فنی بسته‌بندی ایجاد کند.
PPWR جایگزین مقررات اختصاصی محصول نیست
رعایت PPWR فقط به انطباق بسته‌بندی مربوط است و به معنای تأیید خود محصول برای عرضه در اتحادیه اروپا نیست. محصولات غذایی، آرایشی، بهداشتی و لوازم برقی هرکدام مقررات اختصاصی دیگری درباره ایمنی، ترکیبات، برچسب محصول، مسئول قانونی، آزمون و ثبت یا اطلاع‌رسانی دارند.
بنابراین بررسی بسته‌بندی باید در کنار الزامات قانونی خود محصول و کشور مقصد انجام شود. این مطلب برای اطلاع‌رسانی عمومی تهیه شده و جایگزین ارزیابی حقوقی و فنی پروژه مشخص نیست.
جمع‌بندی
اعمال مقررات PPWR از ۱۲ اوت ۲۰۲۶ آغاز شده و مسیر طراحی بسته‌بندی در بازار اروپا را به‌تدریج تغییر خواهد داد. محدودیت PFAS در بسته‌بندی غذایی هم‌اکنون اهمیت مستقیم دارد و الزامات برچسب‌گذاری، بازیافت‌پذیری، محتوای بازیافتی و کاهش بسته‌بندی غیرضروری نیز در مراحل بعدی اجرا خواهند شد.
برندهای ایرانی که بازار اروپا را هدف قرار داده‌اند نباید اصلاح بسته‌بندی را به زمان آماده‌شدن محموله صادراتی موکول کنند. انتخاب مواد، ساختار ظرف، چاپ، لیبل، تأمین‌کننده و مستندات انطباق باید از مرحله طراحی محصول بررسی شود.
برای آشنایی با چارچوب کامل ساخت محصول با برند اختصاصی، صفحه تولید بدون کارخانه و Private Label را مطالعه کنید. برای بررسی اولیه پروژه نیز می‌توانید اطلاعات محصول و بازار مقصد را در صفحه شروع همکاری با PVLabel ثبت کنید.
دیدگاه خود را بنویسید