کمیسیون اروپا در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ سامانه رسمی ثبت گذرنامه دیجیتال محصول یا Digital Product Passport Registry را راه‌اندازی کرد. این سامانه یکی از زیرساخت‌های اصلی اجرای مقررات طراحی زیست‌محیطی محصولات پایدار اتحادیه اروپا است و امکان ثبت، مدیریت و بررسی شناسه‌های مربوط به گذرنامه دیجیتال محصولات را فراهم می‌کند.
راه‌اندازی این سامانه به معنای اجباری‌شدن فوری گذرنامه دیجیتال برای تمام کالاهای صادراتی به اروپا نیست. الزام DPP برای هر محصول زمانی ایجاد می‌شود که مقررات اختصاصی آن گروه کالا، وجود و ثبت گذرنامه دیجیتال را الزامی کرده باشد.
بااین‌حال، برندها و تولیدکنندگانی که قصد ورود به بازار اتحادیه اروپا را دارند باید از هم‌اکنون وضعیت گروه محصول، اطلاعات زنجیره تأمین، شناسه‌های محصول و مسئولیت واردکننده یا نماینده اروپایی خود را بررسی کنند.
گذرنامه دیجیتال محصول یا DPP چیست؟
گذرنامه دیجیتال محصول مجموعه‌ای ساختاریافته از اطلاعات مربوط به یک محصول است که از طریق یک حامل داده مانند QR Code یا فناوری مشابه در دسترس قرار می‌گیرد.
نوع اطلاعات موردنیاز برای همه محصولات یکسان نیست و براساس مقررات اختصاصی هر گروه تعیین می‌شود. این اطلاعات می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- شناسه منحصربه‌فرد محصول؛
- اطلاعات تولیدکننده یا مسئول عرضه محصول؛
- مواد، قطعات یا ترکیبات مورد استفاده؛
- اطلاعات مرتبط با دوام و تعمیرپذیری؛
- مصرف انرژی یا عملکرد زیست‌محیطی؛
- اطلاعات بازیافت و مدیریت پایان عمر محصول؛
- مستندات انطباق و اطلاعات موردنیاز نهادهای نظارتی؛
- اطلاعات مرتبط با مدل، سری ساخت یا واحد محصول.
هدف اصلی DPP افزایش قابلیت ردیابی، دسترسی به اطلاعات معتبر و تسهیل بررسی انطباق محصول در طول زنجیره تأمین است.
سامانه DPP Registry چه زمانی راه‌اندازی شد؟
ماده ۱۳ مقررات اتحادیه اروپا به شماره 2024/1781 کمیسیون اروپا را موظف کرده بود تا حداکثر تا ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ سامانه ثبت گذرنامه دیجیتال محصول را ایجاد کند.
مقررات اجرایی سامانه با عنوان Commission Implementing Regulation (EU) 2026/1778 در ۱۶ ژوئیه ۲۰۲۶ تصویب و در ۱۷ ژوئیه در روزنامه رسمی اتحادیه اروپا منتشر شد. کمیسیون اروپا نیز در ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ آغاز فعالیت رسمی سامانه را اعلام کرد.
این مقررات، ساختار فنی سامانه و وظایف بازیگران اقتصادی، مقامات ملی، گمرک و کمیسیون اروپا را مشخص می‌کند.
سامانه مرکزی چه اطلاعاتی را نگهداری می‌کند؟
سامانه DPP Registry الزاماً یک پایگاه متمرکز برای ذخیره تمام اطلاعات فنی محصول نیست. براساس مقررات اجرایی، سامانه حداقل شناسه‌های منحصربه‌فرد و اطلاعات لازم برای ثبت و بررسی گذرنامه را نگهداری می‌کند.
اطلاعات ثبت‌شده می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- شناسه منحصربه‌فرد محصول؛
- کد کالایی محصول در موارد لازم؛
- اطلاعات شخص یا شرکت ثبت‌کننده؛
- تاریخ و زمان ثبت؛
- سطح ثبت گذرنامه در مدل، سری ساخت یا واحد محصول؛
- اطلاعات ارائه‌دهنده خدمات DPP در صورت استفاده؛
- وضعیت و نسخه اطلاعات ثبت‌شده.
پس از تأیید موفق ثبت، سامانه یک شناسه ثبت پایدار ایجاد می‌کند. بازیگر اقتصادی مسئول نیز می‌تواند مدرک الکترونیکی ثبت گذرنامه را دریافت کند.
آیا تمام محصولات از سال ۲۰۲۶ به DPP نیاز دارند؟
خیر. فعال‌شدن سامانه به معنای مشمول‌شدن هم‌زمان تمام محصولاتی نیست که در بازار اتحادیه اروپا عرضه می‌شوند.
الزام ثبت زمانی ایجاد می‌شود که یک محصول تحت پوشش مقررات یا مصوبه‌ای قرار گیرد که وجود DPP را برای آن گروه کالا الزامی کرده باشد.
مقررات اجرایی سامانه، گروه‌های زیر را در صورت وجود الزام قانونی مرتبط پوشش می‌دهد:
- محصولات مشمول مصوبات اختصاصی مقررات طراحی زیست‌محیطی محصولات پایدار یا ESPR؛
- گروه‌های مشخصی از باتری‌ها؛
- محصولات ساختمانی مشمول مقررات مربوط؛
- اسباب‌بازی‌های مشمول مقررات جدید اتحادیه اروپا؛
- شوینده‌ها و مواد فعال سطحی مصرف‌کننده نهایی؛
- سایر محصولاتی که قوانین اتحادیه اروپا برای آن‌ها DPP و ثبت در سامانه را الزامی کنند.
بنابراین برای تشخیص تکلیف یک محصول باید مقررات اختصاصی همان گروه، تاریخ اجرا و مصوبات تکمیلی آن بررسی شود.
ESPR چیست و چه ارتباطی با DPP دارد؟
ESPR مخفف Ecodesign for Sustainable Products Regulation و چارچوب جدید اتحادیه اروپا برای تعیین الزامات طراحی زیست‌محیطی محصولات پایدار است.
این مقررات امکان تعیین الزامات اختصاصی برای گروه‌های مختلف کالا را فراهم می‌کند. موضوعاتی مانند دوام، تعمیرپذیری، قابلیت بازیافت، استفاده از مواد بازیافتی، مصرف انرژی و دسترسی به اطلاعات محصول می‌توانند در مصوبات اختصاصی هر گروه مطرح شوند.
گذرنامه دیجیتال محصول یکی از ابزارهای اجرای این چارچوب است؛ اما جزئیات اطلاعات موردنیاز، سطح ثبت و زمان اجرای الزام باید برای هر گروه محصول به‌صورت جداگانه تعیین شود.
چه کسی مسئول ثبت DPP است؟
مسئولیت ثبت به ساختار عرضه محصول و قانون اختصاصی آن بستگی دارد. بازیگر اقتصادی مسئول عرضه محصول در بازار اتحادیه اروپا باید پیش از عرضه یا راه‌اندازی محصول، از وجود گذرنامه معتبر و انجام ثبت لازم اطمینان حاصل کند.
در یک پروژه صادراتی، این مسئولیت ممکن است با توجه به نوع قرارداد و زنجیره عرضه میان تولیدکننده، صاحب برند، واردکننده، نماینده مجاز یا شرکت مسئول انطباق تقسیم شود.
برند ایرانی نباید فرض کند که واردکننده اروپایی به‌طور خودکار تمام مسئولیت‌های DPP را بر عهده دارد. وظایف هر طرف باید پیش از تولید و ارسال در قرارداد مشخص شوند.
ثبت گذرنامه دیجیتال چگونه انجام می‌شود؟
براساس مقررات اجرایی، ثبت می‌تواند از طریق رابط کاربری امن سامانه یا API انجام شود.
سامانه هنگام ثبت، اطلاعات ارائه‌شده را از جنبه‌هایی مانند ساختار داده، سطح ثبت، شناسه محصول و کد کالایی بررسی می‌کند. در صورت موفقیت، یک شناسه ثبت منحصربه‌فرد و پایدار صادر می‌شود.
شرکت‌ها می‌توانند مستقیماً یا از طریق شخص ثالث و ارائه‌دهنده خدمات فنی، فرایند ثبت و مدیریت DPP را انجام دهند؛ اما واگذاری عملیات فنی لزوماً مسئولیت قانونی بازیگر اقتصادی را از بین نمی‌برد.
راه‌اندازی سامانه چه اثری بر صادرکنندگان ایرانی دارد؟
صادرکنندگان ایرانی که محصولات خود را در اتحادیه اروپا عرضه می‌کنند باید پیش از نهایی‌کردن طراحی محصول و بسته‌بندی، مشخص کنند آیا گروه کالایی موردنظر مشمول DPP شده یا در برنامه اجرایی آینده قرار دارد.
این بررسی برای محصولات Private Label اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا اطلاعات محصول ممکن است میان صاحب برند، کارخانه تولیدکننده، تأمین‌کنندگان مواد یا قطعات، طراح بسته‌بندی، شرکت صادرکننده و واردکننده اروپایی توزیع شده باشد.
اگر اطلاعات زنجیره تأمین از ابتدا جمع‌آوری و نسخه‌بندی نشوند، آماده‌سازی گذرنامه دیجیتال در زمان صادرات می‌تواند پرهزینه یا دشوار شود.
تأثیر احتمالی DPP بر صنایع PVLabel
لوازم شخصی برقی
محصولات برقی می‌توانند در آینده تحت الزامات مرتبط با طراحی زیست‌محیطی، مصرف انرژی، دوام، تعمیرپذیری، قطعات یا بازیافت قرار گیرند. بااین‌حال، راه‌اندازی سامانه DPP به‌تنهایی به معنای الزام فوری تمام سشوارها، اتوهای مو یا ماشین‌های اصلاح نیست.
برای هر محصول باید کد کالایی، مقررات فنی، وضعیت گروه محصول و تاریخ اجرای مصوبه اختصاصی بررسی شود.
محصولات آرایشی و بهداشتی
محصولات آرایشی صرفاً به دلیل راه‌اندازی سامانه DPP مشمول الزام عمومی جدید نشده‌اند. این محصولات همچنان باید الزامات اختصاصی مقررات آرایشی اتحادیه اروپا، مستندات ایمنی، ترکیبات، ادعاها و مسئول قانونی محصول را رعایت کنند.
در صورت تصویب مقررات اختصاصی مرتبط با DPP، تکالیف جدید باید جداگانه بررسی شوند. همچنین بسته‌بندی محصولات ممکن است تحت مقررات PPWR قرار گیرد.
محصولات غذایی
مواد غذایی و خوراک دام در چارچوب عمومی ESPR از دامنه اصلی آن خارج شده‌اند. بااین‌حال، بسته‌بندی محصولات غذایی و برخی اطلاعات زنجیره تأمین همچنان می‌توانند تحت قوانین دیگری مانند PPWR، مقررات تماس با غذا و الزامات ردیابی قرار گیرند.
بنابراین نباید الزام گذرنامه دیجیتال محصول را با مقررات بسته‌بندی یا ایمنی مواد غذایی یکسان دانست.
برندهای صادراتی از هم‌اکنون چه اقداماتی انجام دهند؟
۱. طبقه‌بندی دقیق محصول
نام تجاری محصول برای تعیین مقررات کافی نیست. کد کالایی، کاربرد، ساختار، مواد و مشخصات فنی باید مشخص شوند.
۲. بررسی مقررات اختصاصی گروه کالا
بررسی کنید آیا برای محصول موردنظر مصوبه‌ای وجود دارد که DPP را الزامی کرده باشد و تاریخ اجرای آن چه زمانی است.
۳. تعیین بازیگر اقتصادی مسئول
در قرارداد صادرات مشخص کنید چه شخص یا شرکتی مسئول ایجاد، ثبت، نگهداری و به‌روزرسانی گذرنامه خواهد بود.
۴. جمع‌آوری اطلاعات زنجیره تأمین
اطلاعات مواد، قطعات، تأمین‌کنندگان، کشور تولید، مدل، سری ساخت و مستندات فنی باید به‌صورت ساختاریافته نگهداری شوند.
۵. ایجاد سیستم نسخه‌بندی
تغییر فرمول، ماده اولیه، قطعه، کارخانه یا بسته‌بندی می‌تواند اطلاعات DPP را تحت تأثیر قرار دهد. هر تغییر باید ثبت و قابل ردیابی باشد.
۶. بررسی حامل داده و محل درج آن
نوع حامل داده، محل درج و ارتباط آن با محصول یا بسته‌بندی باید مطابق مقررات اختصاصی تعیین شود. استفاده ساده از یک QR Code بدون ساختار قانونی و اطلاعات معتبر، به معنای ایجاد DPP منطبق نیست.
۷. تعیین مسئولیت ارائه‌دهنده خدمات فنی
اگر ایجاد یا میزبانی DPP به شرکت ثالث واگذار می‌شود، موضوعاتی مانند دسترسی به داده، امنیت، پشتیبان‌گیری، مالکیت اطلاعات، انتقال سرویس و استمرار دسترسی باید در قرارداد مشخص شوند.
اشتباهات پرریسک درباره DPP
- تصور اینکه از ژوئیه ۲۰۲۶ تمام کالاهای صادراتی به اروپا به DPP نیاز دارند؛
- قرار دادن QR Code روی بسته‌بندی و معرفی آن به‌عنوان گذرنامه منطبق؛
- شروع طراحی DPP بدون بررسی مصوبه اختصاصی محصول؛
- واگذاری کامل مسئولیت به واردکننده بدون قرارداد روشن؛
- استفاده از اطلاعات غیرقابل اثبات درباره مواد یا عملکرد زیست‌محیطی؛
- نداشتن نسخه‌بندی برای تغییرات محصول؛
- وابستگی کامل اطلاعات به یک ارائه‌دهنده خدمات بدون امکان انتقال یا پشتیبان‌گیری؛
- نادیده‌گرفتن سایر مقررات اختصاصی محصول.
DPP جایگزین سایر الزامات صادراتی نیست
ثبت گذرنامه دیجیتال محصول به‌تنهایی مجوز عرضه کالا در اتحادیه اروپا محسوب نمی‌شود. محصول همچنان باید تمام مقررات اختصاصی مربوط به ایمنی، عملکرد، مواد، برچسب‌گذاری، بسته‌بندی، مسئول قانونی و ارزیابی انطباق را رعایت کند.
برای مثال، مقررات DPP جایگزین مقررات آرایشی، ایمنی مواد غذایی، الزامات تجهیزات برقی، CE یا مقررات بسته‌بندی و پسماند بسته‌بندی نمی‌شود.
برای آشنایی با الزامات جدید بسته‌بندی، مقاله مقررات جدید بسته‌بندی اتحادیه اروپا PPWR در سال ۲۰۲۶ را مطالعه کنید.
جمع‌بندی
راه‌اندازی سامانه ثبت گذرنامه دیجیتال محصول در ژوئیه ۲۰۲۶ یکی از مراحل مهم اجرای سیاست محصولات پایدار اتحادیه اروپا است. این سامانه امکان ثبت و بررسی شناسه‌ها و اطلاعات ضروری DPP را فراهم می‌کند.
بااین‌حال، فعال‌شدن سامانه به معنای ایجاد یک الزام عمومی و فوری برای تمام محصولات نیست. تکلیف هر کالا به مصوبات اختصاصی، گروه محصول و تاریخ اجرای الزامات آن بستگی دارد.
برندهای ایرانی متقاضی صادرات باید طبقه‌بندی محصول، مقررات مرتبط، مسئولیت واردکننده، اطلاعات زنجیره تأمین، شناسه‌ها و ساختار نگهداری داده را پیش از تولید بررسی کنند.
اگر برای طراحی محصول، انتخاب تولیدکننده و آماده‌سازی پروژه Private Label صادراتی به بررسی اختصاصی نیاز دارید، اطلاعات اولیه خود را از طریق صفحه شروع همکاری با PVLabel ارسال کنید.
دیدگاه خود را بنویسید